मुलं चिडचिड करतात, पालकांना ब्लॅकमेल करतात; आई-बाबांनी नेमकं काय करावं?
विशेष प्रतिनिधी
आजच्या धावपळीच्या आणि स्पर्धेच्या युगात मुलांच्या वागण्यात मोठे बदल जाणवत आहेत. छोट्या-छोट्या गोष्टींवर चिडणे, राग व्यक्त करणे, हट्ट करणे, पालकांशी वाद घालणे किंवा भावनिक दबाव टाकणे, अशा तक्रारी अनेक पालकांकडून ऐकायला मिळतात. मात्र मुलांच्या या वर्तनामागे केवळ हट्टीपणा नसून त्यांच्या मनातील ताण, अपेक्षा आणि भावनिक गरजा दडलेल्या असू शकतात.
‘मला हे हवेच’ची मानसिकता वाढतेय
समाजमाध्यमांमुळे मुलांची इतर मुलांशी तुलना होण्याचे प्रमाण वाढले आहे. महागडे मोबाईल, ब्रँडेड वस्तू, चांगले कपडे, गॅजेट्स किंवा परीक्षेत अव्वल येण्याची अपेक्षा यामुळे मुलांवर नकळत मानसिक दबाव निर्माण होतो. आपल्याकडे जे आहे त्यापेक्षा दुसऱ्याकडे काय आहे, याकडे त्यांचे लक्ष अधिक जाते.
पालकांनी मुलांच्या प्रत्येक मागणीला तात्काळ होकार देण्याऐवजी त्यांच्याशी संवाद साधणे आवश्यक आहे. प्रत्येक इच्छा पूर्ण होईलच असे नाही, हे मुलांना प्रेमाने आणि सातत्याने समजावून सांगणे गरजेचे आहे.
रागामागे असू शकते दडलेली भावना
मुलं रागावतात तेव्हा त्यांना लगेच ‘हट्टी’, ‘नालायक’ किंवा ‘काहीच ऐकत नाही’ अशी लेबले लावण्याऐवजी त्यांच्या भावना समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. अनेकदा मुलांना आपले म्हणणे ऐकून घेतले जावे, आपल्याला महत्त्व दिले जावे किंवा आपली अडचण समजून घेतली जावी, अशी अपेक्षा असते.
मुलं चिडचिड करत असतील तर शांतपणे त्यांच्याशी बोला. “तुला नेमकं काय त्रास होत आहे?” असा प्रश्न विचारून त्यांना व्यक्त होण्याची संधी द्या.
पालकांनी काय करावे?
मुलांशी नियमित संवाद ठेवणे, त्यांच्यासाठी वेळ देणे आणि त्यांच्या भावनांना योग्य शब्द देण्यास मदत करणे आवश्यक आहे. घरातील वातावरण शांत आणि सकारात्मक ठेवण्याबरोबरच मुलांसमोर सतत तुलना, टोमणे किंवा अवास्तव अपेक्षा ठेवणे टाळावे.
राग आला तर तो व्यक्त करण्यासाठी योग्य मार्ग कोणता, हे मुलांना शिकवणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. खेळ, व्यायाम, छंद, मित्रांसोबतचा सकारात्मक वेळ आणि पुरेशी झोप यामुळेही मुलांच्या भावनिक आरोग्यास मदत होऊ शकते.
प्रेमासोबत शिस्तही हवी
मुलांच्या प्रत्येक हट्टाला मोकळीक देणे योग्य नाही आणि प्रत्येक गोष्टीसाठी कठोर शिक्षा करणेही योग्य नाही. प्रेम, संवाद, स्पष्ट नियम आणि सातत्यपूर्ण शिस्त यांचा समतोल साधणे गरजेचे आहे.
मुलांच्या रागाकडे केवळ त्रासदायक वर्तन म्हणून न पाहता, “माझ्या मुलाला नेमकं काय सांगायचं आहे?” या दृष्टिकोनातून पाहिल्यास पालकांना त्यांच्या भावना अधिक चांगल्या प्रकारे समजून घेता येतील. अखेर मुलांना सर्वाधिक गरज असते ती महागड्या वस्तूंची नव्हे, तर पालकांचा वेळ, विश्वास, संवाद आणि समजून घेणाऱ्या आधाराची.
About the Author
